Antrenör ve hakem seminerinin kayıtlarını dinledikten sonra yıllar önce (2001 yılı) yapılan hakem seminerinde verilen pratik bilgileri paylaşmak istedim.
Bu metnin 2001 yılındaki kurallar ışığında hazırlandığını dikkate almalısınız.
HAKEMLERE PRATİK TAVSİYELER
MÜSABAKADAN BİR GÜN ÖNCE
Yönetmeliğin teknik kısmı ile organizasyon ve malzeme bölümlerini gözden geçirin. Özellikle ceza tablosunu yeniden irdeleyin
MÜSABAKA GÜNÜ
MÜSABAKA SALONU
Müsabaka salonunu tanıyın.(Doktor odası,teknik komite yeri,fotokopi odası, tuvaletler, yemek salonu,malzeme kontrol odası v.s.)
PİSTİN DURUMU
Müsabakadan en az 20 dakika önce apareyi,sinyalizasyon lambalarını ihtar ışıklarını ,uzaktan kumandanın skor ve zaman düğmelerinin çalışıp çalışmadığını, yardımcınızı, anrulörleri, ağırlık ,aralık,küb ,kalem ,pul kağıdı,yönetmelik, ihtar tablosu, pistin durumu ve etrafındaki alanın yeterli olup olmaması ,ferdi ve takım eskrimcileri için ayrılmış yerleri,ceza kartları ,malzeme kontrol işaretleri vs yi kontrol edin
KENDİ GÖRÜNÜMÜNÜZ
Kesinlikle gecikmeyin
Kıyafetiniz işin ciddiyetine uygun , kuralların öngördüğü şekilde,ceketiniz düğmelenmiş,temiz ve itibar sağlayıcı düzeyde olmalı. Traş veya makyajınız yapılmış ,saçlarınız taralı olmalı. Dengeli ve dik durun,kendi cepheniz ,eskrimcilerin konumu ve apare her zaman aynı hatta olmalı ancak bunu sağlamak için sağa sola koşuşturmayın. Hareketleriniz ağır ve oturaklı olmalı
ESKRİMCİLER
Müsabakanın başlamasından en az 10 dakika önce eskrimcileri pist üzerinde toplayın ve :
- Hepsinin hazır olup olmadıklarını
- İsimlerinin pul ve/veya D.E kağıdındakilerle aynı olup olmadığını kontrol edin ve onları şu konularda uyarın
- Malzemeleriyle birlikte zamanında hazır olmaları
- Yedek silah ve kordonu pist kenarında bulundurmaları
- Piste dürtüş veya sürtüş yapmamaları ve silahlarını pist üzerinde düzeltmemeleri
- Eğimi izin verilenden daha fazla olan silahla piste gelmemeleri
- Pistin yan tarafından tek ayakla dışarı çıktıklarında ne olacağı
- Selam ve el sıkmayı unutmamaları konularında uyarın
- Bunlara uyulmadığında ihtar alacaklarını hatırlatın
- Bu toplantıda hazır olmayan eskrimcinin ismini teknik komiteye bildirip iki kez daha birer dakika ara ile anons etmelerini sağlayın. Bunu kendinizin yapmaması daha uygundur.
MÜSABAKA ESNASI ve SONRASINDA
-Nezaketinizi hiç bozmayın
-Ses tonunuz sakin,otoriter,etraftan duyulabilecek kadar yüksek ve kararlı olmalı
-Önemsiz görünen ,yada kararın çok bariz olduğu durumlarda bile yönetmelikte öngörülen jestleri (el hareketlerini) muhakkak uygulayın .Bu jestleri evde yada otelde çalışıp zamanlama,sesiniz ve hareketiniz arasındaki koordinasyonunuzu geliştirin
-Uluslar arası maçlar için analizde gerekli yaklaşık 20 adet fransızca kelimeyi doğru telaffuzlarıyla birlikte uygulayın
-Düşük çoraplara , yeleği örten saclara ,elbiselerdeki yırtık ve söküklere,bantla yapılmış onarmalara ,silah ucunun takılabileceği armalara izin vermeyin.
-Maske boğazlığının köprücük kemiğinin iç çıkıntılarını ve iletken yeleğin kasık bölümünü örtmüş olduğundan emin olun
-Eskrimciler haricindeki insanları işinize karıştırmayın
-Her maç öncesinde piste çıkan eskrimcileri ismen kontrol edin. Hata var ise bunu maç başlamadan önce tespit etmiş olun ki,daha büyük sorunlar oluşmadan engellenmiş olsun.
-Pul ya da D.E bitiminde eskrimci ve yardımcı personele teşekkür edin.
-Kararlarınızı gecikmeden ve kendinizden emin bir edayla verin. Unutmayın ki birinci öncelik kararın doğruluğu kadar,belki bundan daha önemli olarak otoritenizin çevreye empoze edilmesidir.
-Maçı izlerken (özellikle flöre ve kılıç maçlarında )gözleriniz sinyalizasyon lambalarında değil ,iki eskrimcinin silahlarının bulunduğu hattın ortasına odaklanmış olmalı. Yani ortadaki bu hayali noktaya bakın,ancak eskrimcileri ,lambaları hatta çevredeki insanları da görebilin. Sadece bu şekildeki bir odaklanma ,size ,özellikle her iki tarafın çok az zaman farkıyla atağa çıktığı durumlarda önce davrananı doğru tespit etmenize imkan tanıyacaktır.
HALT KOMUTU
Halt komutunu yüksek sesle ve gecikmeden verin
Herhangi bir ışık yanmadığı halde Halt komutu vermeniz gereken durumlarda bunu muhakkak sağ elinizi kaldırıp avuç içini piste yönlendirerek yapın.
MAÇ SÜRELERİ ve SKORLAR
Pullerde ve D.E da her maçın sonucunu eskrimcilere paraflatın. Bu parafı attırırken bitirmiş olduğu maçın skorunu eskrimciye söyleyin. Bu parafı attırmadan önce maçın skorunu tabloya işlemiş olun. Pul bittikten sonra toplam tablonun doğruluğunu teyit için tablonun kendileriyle ilgili satırın sonunu imzalatın. Eskrimci yi pul sonunda bulamaz iseniz en azından takım kaptanına,idarecisine ya da antrenörüne imzalatın. Eksik imzalı pul kağıtlarını teknik komiteye götürmeyin. Bu kağıdı kendiniz de imzalamayı unutmayın
5 ve 15 ten önce biten maçlarda tuşlar bittiği gibi işlenir. Bu kural 45 ten önce biten takım maçları içinde geçerlidir. (hiç birisi 5-15 ya da 45 e tamamlanmaz)
5 tuşluk maçların süresi 4 dakika ,15 tuşluk maçların süresi 3 x 3 = 9 dakikadır. Bu sürelerin bitiminde skorda eşitlik var ise eskrimcilere en fazla 1 dakika daha süre verilir. Ancak bu sürenin de bitiminde kimin galip sayılacağını belirlemek üzere kura çekilir. Bir dakikalık bu süre içerisinde ilk tuşu yapan maçı kazanır , ancak süre bitiminde eşitlik devam ediyor ise ,kurada daha önce avantaj kazanmış olan taraf maçın galibi ilan edilir.
Takım maçlarında bu kural 9.maç sonunda takım skoru eşit ise işletilir,iki eskrimci arasındaki ara maçlarda süre bitiminde ara maç skoru veya takım skorunda eşitlik olursa uzatmaya gidilmez ve süre bitiminde bir sonraki maça geçilir. Takım müsabakalarında maç süreleri de aynen ferdide olduğu gibi 4 dakikadır.
Epede ,kuradan sonra gelen beraber tuşları 4-4 ,14-14 ve takımda 44-44 oluncaya kadar verin,daha sonrakileri olmamış kabul edip eskrimcileri aynı skor ve oldukları yerden maça devam ettirin.
MAÇ ESNASINDA SİLAHIN ÇALIŞIP ÇALIŞMADIĞININ KONTROLÜ
Eskrimcilerden birinin isteğiyle silahın çalışıp çalışmadığını kontrol etmeniz gereken durumlarda öncelikle
-Puanderenin gevşek olmadığından
-Puandere vidalarının her ikisinin de yerinde olduğundan
-Kordonun iki ucundaki fişlerin prizlerine takılı olduğundan (Tas içindeki fiş çıkıksa iptal hakkı kaybolur)
-Eskrimcinin size gelmeden önce silahını sert bir şekilde başka bir yerde denememiş olduğundan emin olun
Ancak emin olduktan sonra kontrolü yapın. Bunu yaparken eskrimciye kabzayı bıraktırın,silahını siz bir elinizle ucundan tutun,diğer elinizin avucunu açarak avuç ortanızla herkesin görebileceği ve hatta duyabileceği bir sertlikle kontrolünüzü yapın. Kontrolü kesinlikle yukarıdaki diğer kontrolleri yapmadan ve silahın bir elinizle ucundan tutup aynı elinizin baş parmağıyla yapmayın
DİĞER KONULAR
Epede bir eskrimci hareket halindeyken ayakkabısı çıkarsa ve siz halt demeye fırsat olmadan rakibinin tuşu , çıkmış olan bu ayakkabıya gelirse tuşu verebilirsiniz.
Tuş öncesinde düşen, tuş yaparken dengesini kaybeden veya tuş yaptıktan sonra düşen eskrimcilerin yaptıkları tuşlarla,silahsız elini yere yada yan tarafta herhangi bir yere değdirip güç alarak tuş yapan bir eskrimcinin yaptığı tuşları iptal edin.(Eskiv yaparken elin yere değme durumu hariç)
Maç sırasında bir analiz hatası yaptığınızı kararı deklare ettikten sonra fark ederseniz,bu hatayı daha sonra oluşacak başka bir pozisyonda başka bir hatalı kararla dengelemeye kalkışmayın.
Epede pozisyonu analiz etmeyeceğiniz için çok yakın vuruşma durumlarını korakor oluşuncaya ,yada eskrimciler birbirlerini geçinceye kadar devam ettirebilirsiniz. Ancak flöre ve kılıçta hareketin takibi sizin için zorlaştığı anda maçı durdurabilirsiniz.
Maçın gidişine göre zorlanacağınızı hissettiğinizde teknik komiteden bir üyeyi maçı izlettirmeyi veya iki yan hakem koydurmayı düşünebilirsiniz.
Kafanız karıştığında, ya da şu veya bu sebeple vereceğiniz kararın doğruluğundan emin olmadığınız durumlarda ,”özür dilerim” deyip hiç tuş kararı açıklamadan eskrimcileri yeniden ”En garde” pozisyonuna davet edin. Bu hakem açısından bir acizlik sayılmaz.
Kararı kafadan atmaya kalkışma genellikle başka sorunlar doğurur.
Bazı yakın dövüş pozisyonlarında eskrimcilerden birisi,makinenin gösterdiği tuşun kendi vücuduna gelmediğini söyleyip itiraz edebilir. Böyle bir durumda diğer eskrimciye bunun doğruluğunu sorabilir, vermiş olduğunuz kararı yeniden gözden geçirebilirsiniz. Ancak diğer eskrimci buna katılmaz ise makinenin gösterdiğini uygulayın.
Kendiniz müsabaka yönetmediğiniz durumlarda, diğer hakem arkadaşlarınızı maç yönetirlerken ya da başka zamanlarda kesinlikle eleştirmeyin.
ANALİZLE İLGİLİ TEKNİK KONULAR
SİLAH UCU HATTA (GERGİN KOL)
Silahlı kolun gerilmiş pozisyonda ve silahın ucunun rakibin geçerli tuş alanını sürekli olarak tehdit ettiği durum ”Silah ucu hatta” (gergin kol) durumudur. Bu konumda silahlı kol ile silah arasında açı olamaz ve tehdit edilen geçerli tuş alanı üst-sağ veya üst-sol hatlar olmalıdır.(Alt hatları tehdit eden pozisyonları silah ucu hatta (gergin kol) olarak değerlendirmeyin.)
Gergin kol pozisyonu yukarıdaki kol ve uç konumu devam ettiği müddetçe eskrimci öne de hareket etse,yerinde de kalsa,geriye de gitse, geçerliliğini muhafaza eder.
Yukarıdaki gergin kol tanımının geçerli olabilmesi için yukarıda tanımlanan bu konumun rakibinin atağının başlamasından önce tamamlanmış olması gerekir.
Kendisine karşı gergin kol konumu alınmış olan eskrimci tuş önceliği hakkını elde edebilmesi için bate ,kupe ya da priz dö ferle rakip silahı açması gerekir.
Yukarıda tanımı yapılan konum kısa kalmış bir atağın sonunda oluşmuş dahi olsa gergin kol avantajı oluşmuş sayılır.
Rakibin bate yada priz dö feri sırasında yapılan bir kol gerip hedefi uçla tehdit etme konumu geç kalınmış bir pozisyondur. Bate yada priz dö feri başlatan eskrimci atak önceliği hakkına sahiptir.
Kılıçta gergin kol pozisyonuyla tuş kazanılabilmesi için,tuşun silahın ucuyla yapılması gerekir. Gergin kolda silahın yanıyla yapılan tuşlara öncelik verilmez.
RAKİBİ ARE (DURDURMA TUŞU) İÇİN SIKIŞTIRMA
Hakem kendisinin algılama yeteneğinin aldatılmasına yönelik aşağıdaki pozisyonlarda özellikle dikkatli olmalıdır.
Eğer bir eskrimci kolu kırık bir konumda rakibinin üzerine giderek ,rakibine are yapmak haricinde hiçbir şans bırakmaz ise onun bu hareketi bir atak olarak değerlendirilmemelidir ; taktik olarak rakibinin üzerine giden eskrimcinin kolladığı tek şey rakibinin are için kolunu uzatmaya başlamasıdır. Bunu algıladığı an tuşa uzanmak istemekte ve hakemin bu kadar hızlı bir pozisyonda bu aldatmayı fark edemeyeceğini planlamaktadır. Bu pozisyonun atak hazırlığı olarak değerlendirilmesi gerekir.
Yukarıda tanımlanan bu pozisyonun haricinde ,are tuşunun verilebilmesi için , are tuşunun,atağa kalkan eskrimcinin kolu ,tuşa giden son hareket için gerilmeye başlamadan önce hedefe erişmiş olmasıdır.
Ancak atağa kalkan eskrimcinin kolu tuş yaptığı anda mesafe gereği tam olarak gerilmemiş olabilir, yeter ki kol gerilmeye başlanmış olsun.
Son tuş hareketi için kol gerilmesi başladığı andan itibaren erişen are tuşlarını vermeyin.
PARAT RİPOST VE ATAK O FER AYNI ANDA
Böyle bir pozisyon teorik olarak olamaz. Çünkü bate anında kol henüz gergin konuma geçmemiş olduğu için buna karşı bir savunma hareketi başlatılamaz.
Böyle bir pozisyonda ,yani bir eskrimci geriye giderken bate yapıyor (yanlış zamanda parat almaya çalışıyor) diğeri ileriye gelirken bate yapıyor ve tuşlar aynı anda geliyor ise öncelik ikincisindedir.
Ancak rakibin yürüyüşü esnasında (bate hazırlığı içerisinde iken) başlatılmış olan ”preparasyona priz dö fer,atak o fer ya da silah temaslı kupe kontra-ataklı” pozisyonlar yukarıdaki durumun dışında tutulmalıdır.
ATAK
Her ne kadar atağın yönetmelikteki tanımında ”hamlenin ya da fleşin öncesinde ” ibaresi bulunsa da ileri doğru yürümek ya da ileriye sıçramakla bile atak yapılmış olur. Hatta iki eskrimcinin bulundukları mesafenin kısalığına göre ileriye doğru bir adım bile atmadan sadece kolu gererek bir tuş yapma dahi hakem tarafından atak olarak analiz edilir.
ATAK O FER İLE PRİZ DÖ FER ARASINDAKI FARK
Atak o fer de silah teması milyonda bir saniye ile sınırlı olup bu bir anlık bir harekettir,buna karşılık priz dö fer pozisyonunda silah teması belli bir süre devam eder. Ancak her ikisi de bu hareketleri yapan eskrimciye aynı şekilde tuş önceliği hakkını verir.
EN GARDE POZİSYONU
Flöre ve kılıçta en garde pozisyonu haricinde bir pozisyonda maçı başlatmayın. En garde pozisyonunda hareketsiz bulunmalarına ve sizi duyup başlatma ile ilgili el hareketinizi göreceklerinden emin olun. Epede eskrimciler hareketsiz olmak kaydıyla gergin kolda başlayabilirler.
CEZALAR
Hiçbir suçu cezasız bırakmayın.
KORAKORLA İLGİLİ
-Korakor pozisyonları (Epede normal korakorlar hariç) , 1.grup
-Korakora sebep olan eskrimcinin taka-tak dahi olsa varsa parat ripostla yaptıkları geçerli tuşları iptal edin ,ancak korakorun oluşmasında suçu olmayan eskrimcinin taka-tak yapacağı geçerli parat ripost ta parat korakorda önce yapılmış ise ripostunun sonucunda var ise geçerli tuşunu verin.
-Tuştan kaçınmak amacıyla korakora sebep olmak 1.grup
-Fleş yaparak rakibe çarpmak (1.grup) ,fleş yapılan eskrimci rakibinin koşu yolunu kapatırsa ona da 1.grup
-Brutal korakorlar,sap veya kabzayla rakibe vurmak ,öç alıcı hareketler 2.grup
-İsteyerek zor kullanma 4 grup ceza gerektirir.
TAS TASA ÇARPMALARDA
Hemen halt komutu verin. Buna sebep olan eskrimcinin taka-tak dahi olsa yapacağı tuşu geçersiz sayın. Ancak tasına tasla çarpılan eskrimcinin var ise taka-tak tuşunu verin
SİLAHIN ve MALZEMENİN DURUMUYLA İLGİLİ
Maç başlamadan önce ve piste çıkıldıktan hemen sonra lamın epede 1, flörede 2 , kılıçta 4 cm den çok eğimlerini ,bunlara dan daha az ancak keskin kıvrılma ile yapılmış eğim bozukluklarını 1.grup ile
Malzeme kontrol işaretlerini taşımayan malzemeler için 2.grup (Yelek,lam,tas,kordon,maske ,plasteron ve elbiselerdeki kontrol işaretleri tek tek kontrol edilecek) Yurt içindeki müsabakalarda bu konuyu teknik komite mevcut malzeme durumlarına göre değişik uygulatabilir
Ağırlık ve aralık kontrolünden geçmeme durumu ile vidası düşmüş ya da gevşemiş puandereler için (maç başlamadan önce)1.grup ceza uygulayın
Eskrimci piste geçerli tuş alanını tam olarak kaplamayacak kadar küçük bir iletken yelek ile çıkarsa 1.grup ceza uygulayın.
SELAMLAMAYLA İLGİLİ
Maç başlamadan önce ya da son tuştan sonra her iki eskrimcinin de selam vermeyi veya el sıkmayı reddetme durumlarını siyah kartla cezalandırın.
Eskrimcilerden biri maç başlamadan önce selam vermeyi reddederse 3 gurupla cezalandırın.
Eskrimcilerden birinin son tuştan sonra selam vermeyi ya da rakibinin elini sıkmayı reddetmesi durumunda 3 grup ceza ile cezalandırın. Bu duruma sebep olan eskrimci galip gelen eskrimci ise yapmış olduğu son tuşu iptal edin. Yenilen eskrimci reddediyor ise siyah kartla cezalandırın.
İTİRAZLARLA İLGİLİ
Abartılmadan yapılmış itirazları nezaketinizi bozmadan dinleyin. Analizinizle ilgili sözlü itirazları dikkate almayın. Kurallara uygun yapılmayan itirazları 1 grupla cezalandırın. Hakemin kararını etkilemek için yapılan maske çıkartmalarını 1.grupla cezalandırın.
Teknik komiteye yapılmış ancak teknik komitenin haklı bulmadığı itirazları 1.grup la cezalandırın. Bunun böyle olacağını eskrimciye komiteyi çağırmadan bir kez hatırlatın,eskrimci çoğu zaman itirazından vazgeçecektir.
Takım kaptanları ve özellikle antrenörleri işinize karışmayın. Pist üzerine kadar gelmelerine izin vermeyin. İtiraz edecek ise bunu kendisine ayrılmış olan bölümü aşmadan ve nezaket kuralları dahilinde yapmalarını sağlayın.
Bu itirazların ,maçın düzenli işleyişini bozacak noktaya getirdiğine kani olursanız cezalandırmaktan kaçınmayın. Genellikle çevredekileri ilk itirazlarında kararlı bir şekilde, sözlü olarak ,ancak tekrarında kart geleceğiyle tehdit ederek uyarırsanız başınız daha az ağrıyacaktır.
Kararınız sonucunda özellikle tuş yemiş ilan ettiğiniz eskrimcinin reaksiyonunu gözden kaçırmayın.
Yapılan itirazlara cevabınız mümkün olan en kısa cevap olmalı. Mümkünse jest ve mimiklerle halledin. Kesinlikle tartışmaya ya da cevap yetiştirmeye kalkışmayın. İtiraz edenin karşısındaki tarafla aynı tarafta olduğunuz anlamına gelebilecek her türlü jest ,mimik ve konuşmalarda şiddetle kaçının. Kendinizin , her iki tarafın da haricinde hep 3.tarafta olduğunuzu hiç unutmayın.
PİSTİN YANINDAN TEK AYAKLA ÇIKIŞLARDA
Maç sırasında eskrimcinin bir ayağı pist sınırının üzerine gelir ve ayağın bir bölümü iletken olmayan yüzeyin dışına taşarsa,(bir ayağın bir bölümü pistin kenarına yapıştırılmış olan bandın üzerinde olma durumu bile dahil ) , ilkinde sözlü olarak uyarın ve pist ortasına alın,tekrarlarda 1.grup la cezalandırın
Bir ayağı bu konumda olan eskrimci , siz , tam uyarmak üzereyken tuş yaparsa bunu vermeyin,rakibi yaparsa bu tuşu verebilirsiniz.
Epede beraber yapılan tuşlar ayrıca incelenmeli .
DİĞER
Maça sarı kart,ceza tuşu veya tuşlarıyla başlama gerektiğinde bunları tereddütsüzce yapın
Kartlarınızı aynı cebe değil değişik ceplere koyun ki, doğru kart anında gösterilebilsin.
Geçerli tuş alanını geçersiz alanla örten eskrimciyi bunu gördü iseniz yan hakem çağırmadan ve daha önce uyarmış olmadan dahi cezalandırabileceğinizi ve geçersiz bölüme gelen bir tuşu geçerli ilan edebileceğinizi unutmayın. Bu durum ilk kez oluşuyorsa ve önceden sarı kartı yok ise ,sarı kartı da gösterin. Aynı maç içerisinde aynı eskrimci bu hataya yeniden sebep olursa geçersiz alana tuş gelsin ya da gelmesin kırmızı kartla cezalandırarak tuş verin.
Maç bitiminde maçı kaybedip ,şu veya bu sebeple maske silah vs fırlatan ,küfür eden ya da hakaretler yağdıran eskrimciye siyah kart gösterin. Bu durumu teknik komiteye bildirin. Bu kartın derecesinin belirlenmesini teknik komiteye bırakın .
Yukarıdaki hata veya hataları maç henüz bitmemiş iken yapan eskrimcilere önce derhal kırmızı kart verin ve tekrarında siyah kartla cezalandırılacağını hatırlatın.
Zaman çalmak için eskrimciler kabza gevşemesi mazeretiyle maçı durdurup sıkıştırmak için izin isteyebilirler. Bu durumda önce silahı kontrol edin, gevşeme doğru ise izin verin,kabzanın gevşememiş olduğunu tespit eder iseniz 1.grup la cezalandırın.
Ayakkabısının bağı henüz çözülmemiş ancak duraklama sağlamak için bağlı ayakkabı bağını çözen eskrimciyi de aynı şekilde cezalandırın.
Maç sırasında silah , tas veya kablosunu silahsız eliyle tutan eskrimciyi 1.grup la cezalandırın.
Silahını pist üzerinde düzelten,pist üzerine isteyerek tuş yapan eskrimciyi (bunları duraklama anında yapmış olsa bile ) 1.grupla cezalandırın.
Herhangi bir nedenden dolayı kırmızı kart görmüş olan bir eskrimci 1.gruptan bir hatayı ilk defa işliyor olsa dahi artık sarı kart değil kırmızı kart görecektir.
Özellikle DE maçlarında , devrenin bitip hakemin Halt demesine nasıl olsa 2-3 saniye kaldı diye düşünüp gardını bozarak maskesini çıkarmaya başlayan eskrimciyi 1.grupla cezalandırın.
Yazının devamını oku »
16-17 Mayıs tarihlerinde İzmir’de düzenlenecek görev alacak hakemler belirlendi. Listeyi görmek için 
